Được Sở y tế cấp phép
Vì sự nghiệp chăm sóc sức khỏe

Hotline : 03 5656 5252

Nhiễm HIV là bệnh gì?

Nhắc đến HIV, bất cứ ai cũng phải sợ hãi bởi căn bệnh này cho đến thời điểm hiện tại vẫn chưa có thuốc điều trị dứt điểm. Cùng tìm hiểu HIV là gì, AIDS liên quan như thế nào tới HIV qua nội dung bài viết dưới đây nhé.

HIV là gì?

HIV là viết tắt của các chữ cái đầu của từ tiếng Anh: Human Immunodeficiency Virus. Dịch ra nghĩa là virus có khả năng gây suy giảm miễn dịch mắc phải ở người. Mặt khác, AIDS là tên bệnh đi cùng với HIV, do HIV gây ra. Chính vì vậy mà người ta thường gọi là HIV/AIDS. AIDS là tên viết tắt của cụm từ tiếng Anh: Acquired Immuno Deficiency Syndrome, tiếng Pháp là SIDA, dịch ra là Hội chứng Suy giảm Miễn dịch Mắc phải.

AIDS được hiểu là giai đoạn cuối của bệnh lây truyền ở người do mắc phải loại virus HIV. HIV làm suy yếu dần miễn dịch (hàng rào phòng thủ giúp chống lại bệnh tật của cơ thể), từ đó khiến các mầm bệnh thừa cơ hội tấn công gây ra nhiều chứng và bệnh nguy hiểm dẫn tử vong.

hiv là gì

Triệu chứng và dấu hiệu

Khi bị nhiễm HIV người bệnh lúc đầu hầu như không có triệu chứng, nhưng khoảng từ 1-6 tuần kể từ khi nhiễm bệnh, nhiều người có các triệu chứng giống như cúm. Một số dấu hiệu có thể dễ thấy như: cơ thể đau nhức, mệt mỏi, sốt, nhức đầu, buồn nôn và phát ban.

Sau những triệu chứng này thì hầy như người bệnh sẽ không thấy bất kỳ triệu chứng nào khác trong nhiều tháng hoặc nhiều năm cho đến khi virus làm suy yếu hệ thống miễn dịch đáng kể. Sau đó, người bệnh sẽ bị nhiễm trùng có liên quan đến phổi, mắt hoặc da và có thể đe dọa đến tính mạng.

Một số triệu chứng khác có thể kèm theo như tiêu chảy, mệt mỏi, sốt, chán ăn, giảm cân và mất trí nhớ, loét miệng, đổ mồ hôi đem, ung thư da, sưng hạch và giảm khả năng suy nghĩ. 

Có thể có một số dấu hiệu và triệu chứng khác không được đề cập. Nếu như bạn có bất kỳ thắc mắc nào về các dấu hiệu của bệnh, hãy tham khảo ngay ý kiến của bác sĩ.

triệu chứng hiv

Con đường lây truyền HIV/AIDS

Các nhà nghiên cứu đã tìm ra HIV có thể lây truyền từ người này sang người kia chủ yếu qua 4 con đường sau:

  • HIV lây truyền qua đường máu: Chẳng hạn như truyền máu, tiêm chích, săm da, thông qua các vết sước trên da, niêm mạc,…
  • HIV lây truyền thông qua con đường quan hệ tình dục không an toàn: Quan hệ tình dục không an toàn với một hay nhiều bạn tình nhiễm HIV.
  • HIV lây từ mẹ sang con: Mẹ đã nhiễm HIV có truyền sang cho con trong thời kỳ mang thai, lúc sinh con và khi cho con bú.
  • Dùng chung bơm, kim tiêm, dụng cụ y tế có dính máu.

con đường lây nhiễm hiv

Dự phòng lây HIV từ mẹ sang cho con

Như đã biết, ngoài lây qua đường máu và đường tình dục, lây truyền HIV từ mẹ sang con là 1 trong 3 con đường lây truyền HIV/AIDS. Khi mang thai, tỷ lệ lây HIV từ mẹ sang cho con chiếm 25 – 40%. Qua nghiên cứu của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), trên 100 mẹ mang thai có HIV (không được can thiệp) cho thấy 9 trẻ bị nhiễm HIV từ mẹ sang con khi mang thai, 17 trẻ nhiễm trong giai đoạn chuyển dạ và 10 trẻ nhiễm HIV trong giai đoạn bú mẹ. Điều này tức cứ 100 trẻ sinh từ bà mẹ nhiễm HIV thì có khoảng 36 trẻ bị lây nhiễm.

Tại Việt Nam, số liệu trọng điểm cho thấy tỷ lệ nhiễm HIV ở phụ nữ mang thai là 0,4%, số trẻ sinh hàng năm là 1,5 – 2 triệu thì mỗi năm khoảng 6000 trẻ sinh ra phơi nhiễm với HIV. Tỷ lệ lây truyền HIV mẹ sang con nếu không có sự sự can thiệp nào để dự phòng là khoảng 36%

Sự lây truyền HIV qua đường này xảy ra rất sớm, khi người mẹ mang thai được 8 tuần và có thể kéo dài suốt thai kỳ. Tuy nhiên, người ta nhận thấy tỷ lệ lây truyền HIV qua rau thai cao vào thời kỳ tuổi thai trên 18 tuần.

Các nhà khoa học tìm thấy HIV trong gan, thận, não của bào thai 13 tuần tuổi của người mẹ có HIV. Ngoài ra, còn tìm thấy các bất thường về tổ chức học, đặc biệt ở não và tuyến hung các bào thai nhiễm HIV. Một số trẻ sinh từ người mẹ nhiễm HIV có các rối loạn miễn dịch, đặc biệt là bất thường số lượng tế bào CD4 cho thấy có sự lan truyền HIV rất sớm. Sự lây truyền HIV từ mẹ sang con xảy ra trong suốt thời kỳ mang thai qua bánh rau. Các nhà chuyên môn gọi là kiểu “lây truyền dọc”.

Vai trò bánh rau lây truyền HIV trong tử cung rất phức tạp và còn nhiều điểm chưa rõ. Cấu trúc, đặc điểm chức năng bánh rau thay đổi theo tiến triển thai nghén. Bình thường, mặt bánh rau có cấu tạo đặc biệt, gồm nhiều “màng ngăn”.

Các vách có chức năng như “hàng rào” bảo vệ, chỉ “cho phép” những thứ tinh túy nhất của người mẹ như chất dinh dưỡng, vitamin, khoáng chất, kháng thể… đi qua để nuôi dưỡng bào thai chứ không cho vi khuẩn, virus… chui sang để gây hại thai nhi. Như vậy, nhờ có bánh rau nên dù có nhiễm virus ở mẹ thì virus cũng bị màng ngăn của rau thai chặn lại và không truyền qua được.

Tuy nhiên, khi bánh rau có vấn đề như nhiễm khuẩn hoặc bề dày của bánh rau mỏng đi, HIV dễ dàng di chuyển qua bánh rau vào thai nhi. Khoảng 20 – 30% trẻ bị lây truyền HIV từ mẹ qua bánh rau. Tỷ lệ có thể tăng lên nếu tuổi mẹ tăng.

Lây truyền HIV từ mẹ sang con có thể xảy ra quanh kỳ chuyển dạ. Nguyên nhân khi trẻ đi qua đường sinh dục của mẹ để ra ngoài tiếp xúc trực tiếp dịch âm đạo hoặc do sự trao đổi máu mẹ – thai nhi khi chuyển dạ. Khoảng 50 – 60% trẻ bị lây HIV trong giai đoạn này. Tuy nhiên nguy cơ lây HIV từ mẹ sang con khi sinh tăng lên trong trường hợp đẻ khó, chuyển dạ kéo dài,…

Thời gian từ vỡ ối đến khi sinh càng dài, nguy cơ lây HIV mẹ sang con càng cao, nhất là khi thời gian trên 4 giờ. Nghiên cứu cho thấy, mỗi giờ sau vỡ ối, nguy cơ lây HIV mẹ sang con tăng thêm 2%.

Nghiên cứu trẻ sinh đôi, sinh ba… của các mẹ nhiễm HIV cho thấy, trẻ sinh ra trước thường có nguy cơ nhiễm HIV cao hơn trẻ sinh ra sau. Cũng vì lý do này mà các chuyên gia cho rằng, rửa âm đạo khi chuyển dạ bằng các chất diệt virus vừa không gây hại cho mẹ và thai nhi vừa làm giảm nguy cơ lây HIV từ mẹ sang con khi sinh.

Sau sinh, trẻ vẫn có thể nhiễm HIV trong quá trình bú sữa mẹ vì lHIV dễ dàng truyền sang cơ thể bé qua các vết nứt ở núm vú người mẹ khi trẻ đang mọc răng, bị tổn thương niêm mạc miệng hay HIV trong sữa mẹ lây sang theo đường tiêu hóa. Thời gian bú mẹ càng dài, trẻ có nhiều nguy cơ nhiễm HIV hơn. Do vậy, mẹ nhiễm HIV nên nuôi con bằng sữa thay thế.

Để phòng nhiễm HIV từ mẹ sang con, phụ nữ mang thai cần đến cơ sở y tế chuyên khoa để được tư vấn, tiến hành xét nghiệm HIV càng sớm càng tốt để biết có bị nhiễm HIV hay không và nếu bị nhiễm HIV được hướng dẫn sử dụng thuốc dự phòng làm giảm nguy cơ lây truyền HIV mẹ sang con.

Biện pháp can thiệp HIV

Phụ nữ mang thai được tư vấn xét nghiệm HIV kết quả dương tính cần được theo dõi liên tục và can thiệp đúng quy trình nhằm làm giảm tiến trình phát triển của HIV trong cơ thể, làm giảm mức thấp nhất nguy cơ lây nhiễm HIV cho em bé (với trường hợp nhiễm HIV khi mang thai).

  • Được giới thiệu, chuyển tới cơ sở chăm sóc điều trị HIV/AIDS cho người lớn để đánh giá lâm sàng (nhiễm trùng cơ hội, giai đoạn lâm sàng) và thực hiện xét nghiệm (như đồng nhiễm viêm gan B/C, các xét nghiệm cơ bản, số lượng tế bào CD4). Nếu đủ tiêu chuẩn trị bằng thuốc kháng virus ARV, tiến hành điều trị bằng ARV.
  • Với những phụ nữ mang thai nhiễm HIV tình trạng lâm sàng và miễn dịch còn tốt, tiến hành điều trị dự phòng bằng AZT liên tục cho đến khi chuyển dạ. Theo dõi, quản lý, đưa ra các quyết định can thiệp phù hợp có hiệu quả cao làm giảm tỷ lệ lây truyền HIV.

Anh Tráng đã đặt khám online

Click đặt hẹn ngay hôm nay

phút trước